SURIGAO DEL SUR—Subo paminawon na ang akong hinigugmang baryo, Adlay, Carrascal, Surigao del Sur usa na karon sa pinakahugaw nga baryo dinhi sa CARCANMADCARLAN (Carrascal, Cantilan, Madrid, Carmen, Lanuza—tanan munisipyo sa Surigao del Sur). Hinungdan niini mao ang pagmina.

Usa ako sa lumulupyo sa Adlay —diin mismo gipahimutang ang mina. Ako gayud mismo ang naka–obserbar sa maong kadaut niini. Akong nakita ang kalubog na sa dagat labi na panahon sa ting–uwan. Sa una (wala pa ang mina), ang dagat dili lubog. Ang sobrang kaabog panahon sa ting–init hinungdan sa daling ubo ug sip–on.

Dili na matagna sa mga tao ang panahon tungod sa pagguba sa kabukiran. Ang kanhing bulan sa Marso nga ting–init nahimong ting–uwan na. Mo–init kadali ug taud–taud mo–ulan. Ang katas–on sa La Niña ug El Niño hangtud kanus–a? Ang pagpamutol sa kahoy hinungdan sa direktang ultraviolet rays sa kalibutan resulta sa global warming.

Gibati sa katawhan ang kalisod sa pagbag–o sa panahon ug pag–init sa kalibutan. Ubay–ubay na pud ang akong na–interview na mga organisasyon, sama sa Cahayag, Social Action Center sa Tandag, nga nanawagan sa paghunong sa maong mina.

Mismo ang nagatarbaho sa minahan ang nag–ingon, "Mas maayo pa na walay mina, kay dili ako masakit ug hika—nga diin puno ug abog ang akong ilong ug kanang mag–ubo ako morag wati ka lagum ang akong laway."

Buot pasabot niini: Ang mina hinungdan sa pagbag–o sa panahon ug dugang kainit sa kalibutan.

Sumala sa akong nadungog, wala pay plano ang pang–gobyerno sa paghunong sa maong mina sa among lugar.

Cree Indian Prophecy nag–kanayon:
"Only when the last tree has been cut down,
Only when the last river has been poisoned,
Only when the last fish has been caught,
Only then will you find that money cannot be eaten."

END

BACK